Płyta gramofonowa – winylowy nośnik, który przeżywa obecnie swój renesans.

Nośnik dźwięku wykorzystywany do zapisu analogowego ścieżek audio, wykonany z tworzywa sztucznego (zwykle polichlorku winylu). Powierzchnię płyty pokrywa spiralnie ułożona rynienka o zmiennej głębokości i szerokości, w której zapisane są drgania akustyczne. Odczyt odbywa się za pomocą igły gramofonowej (stylusa), która podczas obracania płyty porusza się w rynience, przekształcając mechaniczne drgania w sygnał elektryczny, poddawany następnie dalszemu wzmacnianiu i obróbce.

Ten analogowy system zapisu i odczytu dźwięku charakteryzuje się specyficznym brzmieniem, często opisywanym jako ciepłe i naturalne, co wynika z charakterystycznych właściwości przetwarzania sygnału i ograniczeń częstotliwościowych stosowanych w produkcji płyt. Pomimo dominacji cyfrowych formatów audio, winyl przeżywa obecnie renesans zarówno wśród koneserów muzyki, jak i kolekcjonerów, co jest związane z jego unikalnym walorem estetycznym i dźwiękowym oraz wartością nostalgiczno-kulturową.

Podstawowe parametry techniczne tego nośnika to różne prędkości odtwarzania (najczęściej 33 1/3 i 45 obr./min), rozmiary (12", 10", 7") oraz sposób zapisu stereo, realizowany przez modulację rynienki w dwóch prostopadłych płaszczyznach. Pomimo rozwoju cyfrowych technologii nagrań i odtwarzania, płyty winylowe pozostają ważnym elementem dziedzictwa technologii dźwięku, a ich produkcja i odczyt angażują złożone procesy akustyczne, elektroakustyczne i mechaniczne.