Efekt bliskości – podbicie basu przy zbliżeniu mikrofonu (lub słuchacza) do źródła.

Zjawisko polegające na wzroście poziomu niskich częstotliwości w sygnale audio rejestrowanym przez mikrofon wraz z jego zbliżaniem się do źródła dźwięku. Efekt ten jest szczególnie wyraźny przy odległościach poniżej około 30 cm i ma zasadnicze znaczenie w technice nagrań, gdyż wpływa na charakter brzmienia rejestrowanego instrumentu lub głosu. Efekt bliskości wynika z fizycznych właściwości propagacji fal dźwiękowych oraz konstrukcji mikrofonów kierunkowych.

W praktyce efekt ten pozwala na uzyskanie pełniejszego, „cieplejszego” dźwięku poprzez naturalne podbicie basów, co bywa wykorzystywane jako technika ekspresji artystycznej lub korekty tonalnej podczas rejestracji wokali i instrumentów. Jednocześnie zbyt silne zbliżenie mikrofonu do źródła może powodować niepożądane zniekształcenia i problemy z równowagą tonalną, dlatego kontrola odległości jest kluczowa dla uzyskania właściwego brzmienia.

Efekt bliskości jest zjawiskiem charakterystycznym dla mikrofonów kierunkowych, takich jak kardioidalne i superkardioidalne, które wykazują spadek czułości przy wyższych odległościach i wzrost w niskich częstotliwościach przy bliskim ustawieniu. W inżynierii dźwięku efekt ten jest również brany pod uwagę przy projektowaniu filtrów korekcyjnych oraz przy modelowaniu charakterystyki mikrofonów w procesach przetwarzania sygnału.